Er blijven cyberdreigingen opduiken die aanzienlijke risico's vormen voor individuen, bedrijven en overheden. Naarmate hackers geavanceerdere methoden ontwikkelen om beveiligingsnormen te omzeilen, is de behoefte aan effectieve oplossingen om deze dreigingen op te sporen, te onderzoeken en te beperken van cruciaal belang.
IT-forensisch onderzoek speelt hierbij een cruciale rol. Door digitale artefacten zoals computers, servers, mobiele apparaten en netwerkarchitectuur te onderzoeken, kunnen forensisch onderzoekers belangrijke informatie aan het licht brengen die helpt bij het identificeren van daders, het begrijpen van de aard van aanvallen en het verminderen van toekomstige risico's.
Dit artikel behandelt de basisprincipes van IT-forensisch onderzoek, de verschillende soorten, best practices en essentiële technologieën die in dit vakgebied worden gebruikt. Inzicht in digitaal forensisch onderzoek is noodzakelijk voor zowel IT-professionals als bedrijfsleiders.
Wat is IT-forensisch onderzoek?
IT-forensisch onderzoek, ook wel bekend als computerforensisch onderzoek of digitaal forensisch onderzoek, is een gespecialiseerd vakgebied dat zich bezighoudt met het bewaren, identificeren, extraheren en documenteren van digitaal bewijsmateriaal voor juridisch gebruik. Het omvat een breed scala aan benaderingen en methodologieën voor het onderzoeken van digitale misdrijven, cyberaanvallen en andere situaties waarbij digitale informatie betrokken is.
Het primaire doel van IT-forensisch onderzoek is het ontdekken en evalueren van digitaal bewijsmateriaal dat u kunt gebruiken om daders te identificeren, de aard van een incident te begrijpen en informatie te verzamelen om in de rechtbank te gebruiken. Dit bewijsmateriaal kan bestaan uit e-mails, documenten, bestanden, databases, webgeschiedenis, netwerkverkeer, enz.
De noodzaak van IT-forensisch onderzoek
Door de toenemende afhankelijkheid van digitale technologie is IT-forensisch onderzoek een essentieel onderdeel geworden van modern onderzoek. Hier volgen enkele belangrijke redenen waarom IT-forensisch onderzoek noodzakelijk is:
- Bewaring van digitaal bewijsmateriaal: IT-forensisch onderzoek garandeert dat digitaal bewijsmateriaal intact blijft en toelaatbaar is in de rechtbank. Het voorkomt het verlies van essentiële gegevens die nodig zijn voor een goede bewaring.
- Onderzoek naar incidenten: Door cyberaanvallen, datalekken, diefstal van intellectueel eigendom en fraude te onderzoeken, kunnen onderzoekers de reeks gebeurtenissen reconstrueren, de daders identificeren en de aangerichte schade meten.
- Gerechtelijke procedures: Digitale gegevens die met behulp van IT-forensische technieken zijn verkregen, kunnen worden gebruikt als bewijs in gerechtelijke procedures en leveren cruciale informatie op om beschuldigingen of verdedigingen te ondersteunen.
- Naleving van wet- en regelgeving: Veel bedrijven en rechtsgebieden hebben unieke wettelijke en regelgevende vereisten voor gegevensbescherming, beveiliging en elektronisch onderzoek. IT-forensisch onderzoek kan bedrijven helpen aan deze normen te voldoen door de relevante documentatie en bewijsmateriaal te leveren.
Kernbegrippen in IT-forensisch onderzoek
Hier volgen enkele van de belangrijkste concepten in IT-forensisch onderzoek:
Digitaal bewijsmateriaal
Digitaal bewijsmateriaal is alle informatie of gegevens die elektronisch worden opgeslagen, verzonden of ontvangen. Dit kan e-mails, documenten, bestanden, databases, webgeschiedenis, netwerkverkeer en andere digitale informatie. Digitaal bewijsmateriaal is belangrijk in IT-forensisch onderzoek omdat het essentiële informatie kan opleveren over het gedrag van personen of organisaties.
Bewakingsketen
De bewakingsketen is een chronologische documentatie van hoe digitaal bewijsmateriaal is verkregen, overgedragen en behandeld vanaf het moment dat het in beslag is genomen tot het moment dat het in de rechtbank wordt gepresenteerd. Dit omvat informatie over wie toegang had tot het bewijsmateriaal, wanneer er toegang toe is verkregen en welke stappen zijn genomen.
Hashfuncties en gegevensintegriteit
Hashfuncties zijn algoritmen die gegevens omzetten in een unieke reeks tekens, een zogenaamde hashwaarde. Ze worden gebruikt om de integriteit van digitaal bewijsmateriaal te waarborgen door de hashwaarde van een bestand voor en na toegang of wijziging te vergelijken. Als de hashwaarden niet overeenkomen, betekent dit dat het bestand is bewerkt of gemanipuleerd.
Forensische paraatheid
Forensische paraatheid is de toestand van de IT-infrastructuur en -procedures van een organisatie die efficiënte en effectieve forensische onderzoeken mogelijk maken. Een forensisch paraat organisatie beschikt over beleid, procedures en tools om digitaal bewijsmateriaal tijdig en correct te verzamelen, te bewaren en te analyseren.
Soorten IT-forensisch onderzoek
IT-forensisch onderzoek is onderverdeeld in verschillende gespecialiseerde categorieën, die elk gericht zijn op een bepaald soort digitaal bewijsmateriaal.
1. Computerforensisch onderzoek
Computerforensisch onderzoek is het onderzoeken van computers (waaronder laptops en andere zelfstandige apparaten) om digitale gegevens op te halen en te analyseren. Dit omvat het onderzoeken van harde schijven, RAM en andere opslagmedia op gegevens zoals bestanden, e-mails en browsergeschiedenis.
2. Netwerkforensisch onderzoek
Netwerkforensisch onderzoek analyseert netwerkverkeer om beveiligingsinbreuken, illegale toegang en andere netwerkgerelateerde problemen op te sporen en te onderzoeken. Dit houdt in dat netwerklogboeken, pakketten en andere netwerkgegevens worden geanalyseerd om de reeks gebeurtenissen te reconstrueren en risico's te identificeren.
3. Forensisch onderzoek van mobiele apparaten
Forensisch onderzoek van mobiele apparaten is het proces van het herstellen en analyseren van gegevens van smartphones, tablets en andere mobiele apparaten. Dit omvat tekstberichten, oproeplogboeken, contacten, foto's en applicatiegegevens. Voor forensisch onderzoek van mobiele apparaten zijn gespecialiseerde tools en technieken nodig om gegevens van verschillende besturingssystemen en apparaatmodellen op te halen.
4. Databaseforensisch onderzoek
Databaseforensisch onderzoekers onderzoeken databases om gegevens te herstellen en te analyseren die zijn verwijderd, gewijzigd of verborgen. Ze gebruiken dit om frauduleuze databasetransacties te identificeren.
5. Cloudforensisch onderzoek
Cloudforensisch onderzoek onderzoekt cloudgebaseerde systemen en diensten om digitaal bewijsmateriaal te herstellen en te analyseren. Dit kan het inspecteren van virtuele computers, cloudopslag en andere cloudgebaseerde bronnen omvatten om beveiligingsincidenten op te sporen en te onderzoeken. Het brengt specifieke problemen met zich mee vanwege het gedistribueerde karakter van cloudinstellingen en de mogelijkheid dat gegevens op meerdere locaties worden opgeslagen.
Tools en technieken in IT-forensisch onderzoek
IT-forensisch onderzoek verzamelt, analyseert en bewaart digitaal bewijsmateriaal met behulp van verschillende gespecialiseerde tools en technieken.
#1. Tools voor het maken van schijfkopieën
Tools voor schijfkopieën maken een bit-voor-bit kopie van een opslagapparaat, zoals een harde schijf of solid-state drive. Dit zorgt ervoor dat de originele gegevens intact blijven, terwijl onderzoekers de kopie kunnen bestuderen zonder het originele apparaat te beïnvloeden.
Populaire tools voor schijfkopieën zijn onder andere:
- FTK Imager, een veelgebruikte tool die forensische afbeeldingen maakt en onderzoekers in staat stelt de inhoud te bekijken zonder de originele gegevens te wijzigen
- dd (Unix/Linux-commando), een krachtige open-source tool voor het kopiëren en converteren van gegevens op bitniveau, die vaak wordt gebruikt voor schijfkopieën in forensisch onderzoek
#2. Software voor gegevensherstel
Software voor gegevensherstel herstelt verwijderde of verloren gegevens van opslagapparaten. Deze tools kunnen doorgaans overschreven gegevens herstellen, hoewel de kans op succesvol herstel na verloop van tijd afneemt.
Hier volgen enkele veelvoorkomende voorbeelden van software voor gegevensherstel:
- Recuva, is een gratis en gebruiksvriendelijke tool voor het herstellen van verwijderde bestanden van verschillende opslagapparaten
- R-Studio, is professionele software voor gegevensherstel die gegevens kan herstellen van beschadigde of corrupte opslagmedia, zelfs in moeilijke gevallen
#3. Netwerkanalysatoren
Netwerkanalysatoren verzamelen en analyseren netwerkverkeer om ongebruikelijke activiteiten te detecteren, zoals ongeoorloofde toegang of gegevenslekken.
Populaire netwerkanalysatoren zijn onder andere:
- Wireshark, een van de populairste open-source netwerkanalysatoren die realtime pakketregistratie en grondige verkeersanalyse biedt voor tal van protocollen
- tcpdump, een opdrachtregelprogramma voor het vastleggen en analyseren van netwerkgegevens dat vaak wordt gebruikt in Unix-omgevingen voor snel forensisch onderzoek
#4. Memory Forensics Tools
Memory forensics tools onderzoeken de inhoud van het geheugen (RAM) van een computer op een specifiek moment, inclusief actieve processen, encryptiesleutels, netwerkverbindingen en andere gegevens die alleen in het actieve geheugen van het systeem aanwezig zijn.
Hier volgen enkele veelvoorkomende voorbeelden van geheugenforensische tools:
- Volatility is een gratis, open-source framework voor het analyseren van geheugendumps dat een groot aantal plug-ins heeft voor verschillende activiteiten, waaronder het detecteren van actieve processen, netwerkverbindingen en bestandssysteemactiviteit.
- Redline is een gratis FireEye-tool waarmee onderzoekers geheugen- en hostanalyses kunnen uitvoeren en kwaadaardig gedrag en geavanceerde persistente bedreigingen (APT's) kunnen detecteren.
SentinelOne’s Endpoint Protection Platform (EPP) bevat forensische mogelijkheden waarmee organisaties digitaal bewijsmateriaal effectiever kunnen verzamelen en analyseren. Deze oplossing beschermt eindpunten tegen bedreigingen en kan ook een gecompromitteerd systeem identificeren en isoleren, waardoor verdere schade wordt voorkomen.
Methodologie in IT-forensisch onderzoek
IT-forensisch onderzoek is een systematische aanpak voor het verzamelen, evalueren en bewaren van digitaal bewijsmateriaal. Deze aanpak staat algemeen bekend als de levenscyclus van digitaal forensisch onderzoek.
Incidentrespons
De eerste fase in een IT-forensisch onderzoek is doorgaans incidentrespons. Dit omvat het identificeren en indammen van het probleem, het isoleren van de getroffen systemen en het bewaren van digitaal bewijsmateriaal. Incidentresponsteams moeten methoden hebben vastgesteld om tijdig en effectief op beveiligingsincidenten te reageren.
Levenscyclus van digitaal forensisch onderzoek
De levenscyclus van digitaal forensisch onderzoek is een gestructureerd proces dat forensische experts door de fasen van bewijsbeheer en onderzoek loodst. Het garandeert dat onderzoekers bewijsmateriaal op een zodanige manier behandelen dat de integriteit en waarde ervan in gerechtelijke procedures gewaarborgd blijft.
De levenscyclus van digitaal forensisch onderzoek omvat de volgende fasen:
- Identificatie: Deze fase omvat het identificeren van het incident en het verzamelen van eerste informatie over de aard van de gebeurtenis.
- Bewaring: Zodra het team het incident heeft geïdentificeerd, moet het digitaal bewijsmateriaal beschermen tegen wijzigingen of verlies. Dit kan door de getroffen systemen te isoleren, apparaten in beslag te nemen en forensische kopieën van gegevens te maken.
- Verzameling: De verzamelingsfase omvat het verzamelen van digitaal bewijsmateriaal met behulp van de juiste forensische tools en methodologieën. Dit kan onder meer het extraheren van gegevens uit schijven, geheugen of netwerkapparaten omvatten.
- Onderzoek: Tijdens de onderzoeksfase analyseren onderzoekers het verzamelde bewijsmateriaal en zoeken ze naar belangrijke informatie en mogelijke patronen in activiteiten. Ze kunnen bestanden, e-mails, netwerkverkeer en andere digitale artefacten bestuderen.
- Analyse: De analysefase bestaat uit het analyseren van het bewijsmateriaal en het trekken van conclusies. Hierbij kunnen verschillende stukken bewijsmateriaal worden vergeleken om de bron van de aanval en de dader te achterhalen.
- Rapportage: Tijdens de laatste fase documenteren de onderzoekers de bevindingen en stellen ze een gedetailleerd rapport op met een beknopte, duidelijke beschrijving van het incident, het verzamelde bewijsmateriaal en de getrokken conclusies.
Deze grondige methodologie zorgt ervoor dat onderzoekers op de juiste manier omgaan met digitaal bewijsmateriaal en snel onderzoek doen, waardoor organisaties met vertrouwen kunnen reageren op cyberincidenten.
Juridische en ethische overwegingen
IT-forensisch onderzoek brengt een complexe interactie van juridische en ethische kwesties met zich mee. Inzicht in deze factoren is van cruciaal belang voor het uitvoeren van onderzoeken die zowel juridisch als ethisch verantwoord zijn.
Juridische kwesties in IT-forensisch onderzoek
IT-forensisch onderzoek houdt in dat men zich moet begeven in een complex juridisch landschap, met name wat betreft het verzamelen, bewaren en gebruiken van digitaal bewijsmateriaal in gerechtelijke procedures. Onderzoekers moeten zich houden aan de jurisdictiewetten voor huiszoeking en inbeslagneming door de juiste bevelschriften of andere machtigingen te verkrijgen voordat ze toegang krijgen tot digitale gegevens.
Om de toelaatbaarheid in de rechtbank te garanderen, moeten onderzoekers digitaal bewijsmateriaal verzamelen, beheren en bewaren volgens vastgestelde procedures die de integriteit ervan waarborgen. Een duidelijke bewakingsketen is cruciaal om de authenticiteit van het bewijsmateriaal aan te tonen en claims van manipulatie te voorkomen.
Ethische richtlijnen en best practices
Ethische regels in IT-forensisch onderzoek waarborgen de geloofwaardigheid en onpartijdigheid van onderzoekers. Deze principes helpen forensische specialisten om grondige en eerlijke onderzoeken uit te voeren en tegelijkertijd de rechten van mensen en organisaties te beschermen.
IT-forensisch onderzoekers moeten zich houden aan strikte ethische richtlijnen, waaronder het waarborgen van privacy en vertrouwelijkheid, objectief en neutraal blijven en zorgen voor transparantie en verantwoordingsplicht. Dit betekent dat ze gevoelige informatie moeten beschermen, vooringenomenheid moeten vermijden en open moeten zijn over methoden en bevindingen, terwijl ze ook verantwoordelijk zijn voor hun handelingen.
Naleving van wet- en regelgeving
Naleving van industrienormen en wettelijke vereisten is van cruciaal belang voor het behoud van de legitimiteit en geloofwaardigheid van IT-forensisch onderzoek.
IT-forensisch onderzoek moet voldoen aan industrienormen en regelgeving, waaronder die van ISO en DFRW. Deze onderzoeken kunnen ook onderworpen zijn aan specifieke wettelijke vereisten, afhankelijk van de branche en jurisdictie, zoals GLBA of FINRA voor financiële instellingen.
Bovendien moeten organisaties een duidelijk beleid hebben voor IT-forensisch onderzoek, dat onder meer betrekking heeft op incidentrespons, bewijsbewaring en gegevensprivacy.
Uitdagingen in IT-forensisch onderzoek
IT-forensisch onderzoek is een complex onderwerp dat verschillende uitdagingen met zich meebrengt.
1. Versleuteling en gegevenstoegang
Versleuteling is een effectieve methode om gevoelige gegevens te beschermen, maar kan ook een grote hindernis vormen voor IT-forensisch onderzoekers. Krachtige algoritmen voor versleuteling kunnen het ontsleutelen van gegevens zonder de benodigde sleutels vrijwel onmogelijk maken, waardoor het moeilijk wordt om toegang te krijgen tot belangrijk bewijsmateriaal en dit te onderzoeken.
Firewalls, toegangscontrolelijsten en andere beveiligingsmaatregelen kunnen ook de toegang tot gegevens beperken, waardoor onderzoekers gedwongen worden om een gerechtelijk bevel te verkrijgen of samen te werken met systeembeheerders om toegang te krijgen.
2. Grote hoeveelheden gegevens
De toenemende hoeveelheid gegevens die door bedrijven wordt gecreëerd, vormt een grote uitdaging voor IT-forensisch onderzoek. Grote datasets kunnen traditionele forensische tools en technieken overweldigen, waardoor het moeilijk wordt om digitaal bewijsmateriaal te verzamelen, te evalueren en te bewaren.
3. Anti-forensische technieken
Kwaadwillende actoren kunnen tactieken gebruiken om digitaal bewijsmateriaal te verbergen of te verdoezelen, waardoor het moeilijk te ontdekken en te evalueren is. Deze benaderingen kunnen bestaan uit het verbergen van gegevens, steganografie en encryptie.
Bovendien kan malware zelfvernietigingsmechanismen bevatten die gegevens verwijderen of vervormen wanneer ze worden gevonden, waardoor het onmogelijk wordt om digitale artefacten te herstellen en te analyseren.
Casestudy's in IT-forensisch onderzoek
IT-forensisch onderzoek heeft een cruciale rol gespeeld in tal van spraakmakende zaken en heeft daarmee zijn effectiviteit bij het onderzoeken en vervolgen van cybercriminaliteit bewezen. Hier volgen enkele opmerkelijke voorbeelden:
1. De hack bij Sony Pictures
In 2014 werd Sony Pictures Entertainment getroffen door een groot datalek, waarbij gevoelige informatie werd gestolen en vertrouwelijke documenten werden vrijgegeven. Forensisch onderzoekers konden de aanval herleiden tot door de Noord-Koreaanse staat gesponsorde hackers.
2. Het datalek bij Equifax
In 2017 heeft Equifax, een groot kredietinformatiebureau, kreeg te maken met een datalek waardoor de persoonlijke gegevens van miljoenen klanten in gevaar kwamen. Forensische onderzoekers konden de kwetsbaarheden identificeren waardoor de aanvallers toegang konden krijgen tot de systemen van het bedrijf.
3. Het Cambridge Analytica-schandaal
In 2018 kwam aan het licht dat Cambridge Analytica, een politiek adviesbureau, zonder hun toestemming de persoonlijke gegevens van miljoenen Facebook-gebruikers had verzameld. Forensische onderzoekers konden de gegevensstroom traceren en de onethische praktijken van het bedrijf aan het licht brengen.
De toonaangevende AI SIEM in de sector
Richt je in realtime op bedreigingen en stroomlijn de dagelijkse werkzaamheden met 's werelds meest geavanceerde AI SIEM van SentinelOne.
Vraag een demo aanAfsluiting
IT-forensisch onderzoek is noodzakelijk om de problemen die cyberaanvallen met zich meebrengen op te lossen. Onderzoekers kunnen cruciale informatie aan het licht brengen door digitale artefacten zorgvuldig te onderzoeken en specifieke technieken toe te passen. Vervolgens kunnen ze deze informatie gebruiken om daders te identificeren, de aard van aanvallen te begrijpen en toekomstige bedreigingen te voorkomen.
Het gebied van IT-forensisch onderzoek groeit voortdurend, dus onderzoekers moeten op de hoogte blijven van de nieuwste technieken en technologieën. Door gebruik te maken van geavanceerde oplossingen zoals SentinelOne en inzicht te krijgen in de principes van IT-forensisch onderzoek, kunnen organisaties en individuen hun cyberbeveiliging verbeteren en zichzelf beschermen tegen mogelijke bedreigingen.
FAQs
De vijf stappen in digitaal forensisch onderzoek zijn identificatie, bewaring, verzameling, onderzoek en rapportage. Deze stappen zorgen voor een systematische aanpak bij het evalueren van digitaal bewijsmateriaal, terwijl de integriteit en geldigheid ervan behouden blijven.
IT-forensisch onderzoek is het onderzoeken, verzamelen en analyseren van digitale gegevens om bewijs van cybercriminaliteit of beleidsschendingen te identificeren. Hierbij worden gespecialiseerde tools gebruikt om verwijderde informatie te herstellen, gegevens te decoderen en forensische rapporten te genereren.
Ja, in veel gevallen kan IT-forensisch onderzoek verwijderde bestanden herstellen met behulp van gespecialiseerde hersteltools. Het succes van het herstel hangt echter af van de manier waarop de gegevens zijn vernietigd, de staat van het opslagapparaat en of de bestanden zijn overschreven.
IT-forensisch onderzoek levert cruciaal bewijs in juridische situaties door digitale gegevens te herstellen voor gebruik in de rechtbank. Forensisch onderzoekers verzamelen bewijs op een manier die de toelaatbaarheid ervan waarborgt en voldoet aan de wettelijke normen.
Hoewel de termen IT-forensisch onderzoek en cyberforensisch onderzoek soms door elkaar worden gebruikt, is er een klein verschil tussen beide. IT-forensisch onderzoek omvat de bredere discipline van het beoordelen van digitaal bewijs voor juridische doeleinden, terwijl cyberforensisch onderzoek zich concentreert op het onderzoeken van cybercriminaliteit en inbreuken op de veiligheid.
