Wat is cyberverkenning?

Cyberverkenning verzamelt informatie over doelwitten. Ontdek hoe aanvallers deze fase gebruiken om hun aanvallen te plannen en hoe u dit kunt tegengaan.

Cyberverkenning houdt in dat er informatie over een doelwit wordt verzameld voordat een aanval wordt uitgevoerd. In deze gids worden de technieken die bij cyberverkenning worden gebruikt en de gevolgen daarvan voor de veiligheid besproken.

Lees meer over het belang van proactieve verdedigingsmaatregelen om verkenningsinspanningen te beperken. Inzicht in cyberverkenning is essentieel voor organisaties om hun cyberbeveiliging te verbeteren.

Door verkenning uit te voeren kunnen bedreigers zwakke punten in de beveiliging van een organisatie identificeren, hun aanvalsstrategieën aanpassen en de kans op een succesvolle inbreuk vergroten. Naarmate cyberdreigingen steeds complexer en frequenter worden, is verkenning een fundamenteel onderdeel geworden om te begrijpen hoe bedreigers te werk gaan in het huidige dreigingslandschap.

Een kort overzicht en geschiedenis van cyberverkenning

Cyberverkenning, vaak de eerste fase van een cyberaanval, is het systematische proces van het verzamelen van informatie over potentiële doelwitten, kwetsbaarheden en activa in het digitale domein. Door uitgebreide gegevensverzameling kunnen dreigingsactoren een nauwkeurig beeld of profiel van hun doelwitten opbouwen, dat ze later kunnen misbruiken.

Het concept van cyberverkenning dateert uit de begintijd van computernetwerken, waar het aanvankelijk werd gebruikt voor legitieme doeleinden, zoals systeemanalyse en netwerkbeheer. Naarmate netwerken zich uitbreidden en beveiligingsmaatregelen verbeterden, zagen cybercriminelen en nationale actoren het potentieel van deze praktijk voor hun kwaadaardige activiteiten. In de loop van de tijd is verkenning uitgegroeid tot een geavanceerde praktijk, die vaak wordt uitgevoerd met behulp van geautomatiseerde tools en social engineering-tactieken.

Tegenwoordig is cyberverkenning een integraal onderdeel geworden van cyberoorlogvoering, spionage en cybercriminaliteit. Kwaadwillende actoren, of het nu gaat om door de staat gesponsorde entiteiten of onafhankelijke actoren, gebruiken verschillende technieken om inlichtingen te verzamelen over potentiële doelwitten. Waardevolle informatie omvat domeinnamen, IP-adressen, e-mailadressen, namen van werknemers, softwareversies, beveiligingsconfiguraties en zelfs persoonlijke informatie die op sociale mediaplatforms te vinden is. Al deze gegevens worden gebruikt om kwetsbaarheden te identificeren, aanvalsstrategieën te plannen en overtuigende phishing- of social engineering-plannen te bedenken.

Door grondige verkenning uit te voeren, kunnen cybercriminelen gerichte en zeer effectieve aanvallen uitvoeren, waardoor de kans op detectie kleiner wordt en de kans op het bereiken van hun doelstellingen groter.

Begrijpen hoe cyberverkenning werkt

Een van de eerste fasen in de cyber kill chain, speelt cyberverkenning een cruciale rol bij het helpen van kwaadwillende actoren bij het plannen en uitvoeren van nauwkeurige en effectieve cyberaanvallen. Het omvat doorgaans de volgende elementen:

Passieve verkenning

Passieve verkenning omvat het verzamelen van gegevens over een doelwit zonder actief in te grijpen in de systemen ervan. Deze fase begint vaak met het verzamelen van open-source intelligence (OSINT) aan de hand van openbaar beschikbare informatie van websites, sociale media, vacatures en andere online bronnen. Tools zoals Shodan en Censys scannen het internet op open poorten, services en banners en leveren waardevolle informatie op over de digitale voetafdruk van een doelwit. DNS-verkenningsprogramma's, zoals Dig en NSLookup, worden gebruikt om informatie te verzamelen over domeinnamen, IP-adressen en DNS-records. Passieve verkenning kan de netwerkarchitectuur, gebruikte technologieën en potentiële kwetsbaarheden van een organisatie aan het licht brengen.

Actieve verkenning

Actieve verkenning houdt in dat de systemen en netwerken van het doelwit rechtstreeks worden onderzocht. Veelgebruikte technieken zijn onder meer:

• Poortscannen – Tools zoals Nmap, Masscan en ZMap worden gebruikt om doelnetwerken te scannen, open poorten te identificeren en services te ontdekken die op die poorten draaien. Deze informatie helpt aanvallers om inzicht te krijgen in het aanvalsoppervlak en mogelijke toegangspunten.
• Scannen op kwetsbaarheden – Kwetsbaarheidsscanners, zoals Nessus en OpenVAS, worden gebruikt om zwakke plekken in de software en configuraties van het doelwit te identificeren. Deze stap is cruciaal voor het opsporen van kwetsbaarheden die kunnen worden misbruikt.
• Enumeratie – Aanvallers gebruiken vaak tools zoals SMBenum, SNMPwalk of LDAP-enumeratietools om waardevolle gegevens, zoals gebruikersaccounts, netwerkshares en systeemconfiguraties, uit doelsystemen te halen.

Social engineering

Hoewel het niet puur technisch is, is social engineering een essentieel aspect van cyberverkenning. Het houdt in dat personen worden gemanipuleerd om gevoelige informatie prijs te geven. Aanvallers kunnen technieken zoals phishing, pretexting of baiting gebruiken om werknemers te misleiden en hen ertoe te brengen inloggegevens, vertrouwelijke gegevens of netwerktoegang prijs te geven. Social engineering vormt vaak een aanvulling op technische verkenning, aangezien de informatie die met deze tactieken wordt verzameld, kan worden geïntegreerd in het aanvalsplan.

Gegevensaggregatie

Cyberverkenning culmineert in het aggregeren van de gegevens die uit verschillende bronnen zijn verzameld. Dit omvat IP-adressen, domeinnamen, e-mailadressen, werknemersinformatie, softwareversies, netwerkconfiguraties en meer. Deze geconsolideerde gegevens vormen de basis voor de volgende fasen van de cyberaanval en helpen aanvallers hun strategieën aan te passen en de kans op een succesvolle inbreuk te vergroten.

Gebruik van verkenningsgegevens

Zodra de verkenningsgegevens zijn verzameld, worden deze gebruikt om de aanvalsvectoren en -strategieën te selecteren. Als er bijvoorbeeld een kwetsbare softwareversie wordt geïdentificeerd, kunnen aanvallers zoeken naar bekende exploits of aangepaste exploits ontwikkelen om die specifieke kwetsbaarheid aan te vallen. Als een potentiële werknemer als doelwit wordt geïdentificeerd, kunnen gepersonaliseerde phishing om hen te verleiden om op kwaadaardige links te klikken of geïnfecteerde bijlagen te downloaden.

De gebruiksscenario's van cyberverkenning verkennen

Natiestaten houden zich bezig met cyberverkenning om inlichtingen over andere landen te verzamelen, zowel voor militaire als economische doeleinden. Dit kan gepaard gaan met infiltratie in overheidsinstanties, kritieke infrastructuur en particuliere ondernemingen om toegang te krijgen tot geheime informatie. Het belang van dergelijke verkenning ligt in de mogelijke gevolgen voor de nationale veiligheid en diplomatieke betrekkingen. Als reactie hierop investeren regeringen in geavanceerde dreigingsinformatie, cyberbeveiligingsmaatregelen en internationale overeenkomsten om dergelijke activiteiten te ontmoedigen.

Concurrerende bedrijven houden zich vaak bezig met cyberverkenning om een concurrentievoordeel te behalen. Door gegevens te verzamelen over het onderzoek en de ontwikkeling, de financiële gegevens of de klantenlijsten van een concurrerend bedrijf, kunnen bedrijven strategieën ontwikkelen en zich aanpassen aan de marktdynamiek. Het belang hiervan is het potentiële verlies van intellectueel eigendom en marktpositie. Bedrijven implementeren gegevensverliespreventie, robuuste cyberbeveiligingsmaatregelen en juridische maatregelen om hun bedrijfseigen informatie te beschermen.

Cybercriminelen maken gebruik van verkenning om kwetsbaarheden te identificeren en gerichte aanvallen op organisaties uit te voeren, vaak met het oog op financieel gewin. Phishingcampagnes en de verspreiding van malware zijn veelgebruikte tactieken na een succesvolle verkenning. Het belang hiervan is het potentieel voor datalekken, financiële verliezen en schade aan de reputatie van een bedrijf. Om zich tegen dergelijke bedreigingen te verdedigen, maken organisaties gebruik van geavanceerde dreigingsdetectie, training van medewerkers en robuuste endpoint security-oplossingen.

In het domein van conflicten tussen natiestaten is cyberverkenning een voorloper van cyberoorlogvoering. Het omvat het in kaart brengen van potentiële doelen, het identificeren van kwetsbaarheden en het plannen van geavanceerde cyberaanvallen op kritieke infrastructuur, militaire systemen en overheidsorganisaties. Het belang hiervan is het potentieel voor aanzienlijke verstoringen en vernielingen. Overheden investeren in militaire cyberbeveiliging, incidentresponscapaciteiten en diplomatieke inspanningen om deze bedreigingen aan te pakken.

Terroristische organisaties gebruiken cyberverkenning om informatie te verzamelen over potentiële doelen voor fysieke of digitale aanvallen. Deze verkenning kan het identificeren van zwakke plekken in kritieke infrastructuur, transportsystemen of openbare nutsvoorzieningen omvatten. Het belang hiervan is het potentieel voor grote inbreuken op de veiligheid en bedreigingen voor de openbare veiligheid. Antiterrorisme-instanties richten zich op het monitoren van digitale communicatie, het delen van inlichtingen en cyberbeveiligingsmaatregelen om dergelijke bedreigingen tegen te gaan.

Hoe bedrijven zich kunnen beschermen tegen cyberverkenning

Inzicht in het veranderende landschap van cyberverkenning is van cruciaal belang voor het beschermen van digitale activa en het waarborgen van de veerkracht van de onderling verbonden systemen van vandaag. Om de risico's van cyberverkenning tegen te gaan, moeten organisaties proactieve cyberbeveiligingsmaatregelen nemen. Deze verdedigingsmaatregelen omvatten:

• Netwerkmonitoring – Het gebruik van inbraakdetectiesystemen (IDS) en inbraakpreventiesystemen (IPS) om ongebruikelijke netwerkactiviteiten te detecteren en erop te reageren.
• Training in beveiligingsbewustzijn – Medewerkers informeren over social engineering-tactieken en hoe ze phishingpogingen kunnen herkennen en melden.
• Firewalls en toegangscontroles – Firewalls en toegangscontroles correct configureren om blootstelling te minimaliseren en toegang tot kritieke systemen te beperken.
• Patchbeheer – Regelmatig beveiligingspatches en updates toepassen om bekende kwetsbaarheden te elimineren.
• Dark Web Monitoring – Monitoring van het dark web op de aanwezigheid van gestolen gegevens en inloggegevens om mogelijke inbreuken op te sporen.
• Geavanceerde Threat Intelligence – Bedrijven investeren in dreigingsinformatie om het dark web en andere bronnen te monitoren op informatie over mogelijke dreigingen en kwetsbaarheden.
• Gegevensversleuteling en privacymaatregelen – Versleuteling wordt gebruikt om gegevens zowel tijdens het transport als in rust te beschermen, waardoor de kans op het lekken van gevoelige informatie wordt verkleind.
• Gezamenlijke verdediging – Het delen van informatie over bedreigingen en samenwerking met branchegenoten en wetshandhavingsinstanties versterkt de collectieve verdedigingscapaciteiten.

Conclusie

Inzicht in de technische nuances van cyberverkenning is van cruciaal belang voor organisaties die hun digitale activa willen beveiligen. Door de tools en technieken te herkennen die kwaadwillende actoren in deze eerste fase gebruiken, kunnen bedrijven robuustere verdedigingsstrategieën ontwikkelen en de risico's van cyberdreigingen beperken.

Veelgestelde vragen over cyberverkenning

Wat is verkenning in cyberspace?

Verkenning in cyberbeveiliging is het proces waarbij aanvallers informatie over hun doelwitten verzamelen voordat ze een aanval uitvoeren. Ze verzamelen gegevens over uw netwerkinfrastructuur, systemen, medewerkers en beveiligingsmaatregelen om kwetsbaarheden te identificeren en hun aanvalsstrategie te plannen.

Deze fase van informatievergaring helpt cybercriminelen om uw verdedigingsmechanismen te begrijpen en de beste toegangspunten te vinden voor succesvolle aanvallen.

Wat is een voorbeeld van een verkenningsaanval?

U kunt te maken krijgen met aanvallers die uw netwerkpoorten scannen om open services te identificeren, op sociale media zoeken naar informatie over medewerkers of phishing-e-mails versturen om uw beveiligingsbewustzijn te testen. Ze kunnen ook tools gebruiken om uw netwerktopologie in kaart te brengen, softwareversies te identificeren of e-mailadressen van uw bedrijfswebsite te verzamelen. Deze activiteiten helpen hen bij het plannen van gerichte aanvallen op uw specifieke infrastructuur.

Wat zijn de drie soorten verkenning?

De drie belangrijkste soorten zijn passieve verkenning (het verzamelen van informatie zonder rechtstreeks met uw systemen te communiceren), actieve verkenning (het rechtstreeks onderzoeken van uw netwerken en systemen) en sociale verkenning (het verzamelen van informatie over uw werknemers en organisatie via sociale media en openbare bronnen).

Elk type levert verschillende informatie op die aanvallers gebruiken om een volledig beeld te krijgen van uw beveiligingsstatus.

Waarom is verkenning belangrijk in cyberbeveiliging?

Verkenning is belangrijk omdat het de eerste fase is van de meeste cyberaanvallen, en als u dit begrijpt, kunt u vroegtijdige waarschuwingssignalen detecteren. Door verkenningactiviteiten te monitoren, kunt u potentiële bedreigingen identificeren voordat ze daadwerkelijk aanvallen uitvoeren. Het helpt u ook te begrijpen welke informatie over uw organisatie openbaar beschikbaar is, waardoor u uw aanvalsoppervlak kunt verkleinen en uw beveiligingsmaatregelen kunt verbeteren.

Is verkenning hetzelfde als spionage?

Verkenning en spionage lijken op elkaar, maar zijn niet precies hetzelfde. Cybersecurity-verkenning richt zich specifiek op het verzamelen van technische informatie over systemen, netwerken en beveiligingsmaatregelen met het oog op aanvallen. Traditionele spionage is breder en kan het verzamelen van alle soorten inlichtingen omvatten.

Beide omvatten echter het heimelijk verzamelen van informatie, en cybercriminelen maken vaak gebruik van spionagetechnieken tijdens hun verkenningsactiviteiten.

Hoe gebruiken hackers verkenning om aanvallen te plannen?

Hackers gebruiken verkenning om uw netwerkinfrastructuur in kaart te brengen, kwetsbare systemen te identificeren en informatie over werknemers te verzamelen voor social engineering-aanvallen. Ze analyseren uw beveiligingstools, patchniveaus en netwerktopologie om de zwakste toegangspunten te vinden.

Deze informatie helpt hen bij het kiezen van de juiste aanvalsmethoden, het opstellen van overtuigende phishing-e-mails en het timen van hun aanvallen op het moment dat u het meest kwetsbaar bent.

Hoe weet u of u het slachtoffer bent geworden van een cyberaanval?

U kunt cyberaanvallen herkennen aan verschillende waarschuwingssignalen: ongebruikelijke netwerkactiviteit, trage systeemprestaties, onverwachte bestandswijzigingen, nieuwe gebruikersaccounts, mislukte inlogpogingen en antiviruswaarschuwingen. Andere indicatoren zijn verdachte e-mailactiviteit, ongeautoriseerde software-installaties, vreemde netwerkverbindingen en meldingen van verdachte communicatie door werknemers.

Controleer uw logboeken regelmatig en onderzoek eventuele afwijkingen onmiddellijk om mogelijke aanvallen te bevestigen.