Skip to main content
Cyberbeveiliging

Wat is een bootkit? Gids voor detectie en preventie

Leer wat bootkits zijn, waarom ze moeilijk te ontdekken zijn en hoe ze de systeembeveiliging beïnvloeden. Deze gids behandelt detectiemethoden en maatregelen om bootkitinfecties te voorkomen.

Door SentinelOne
Wat is een bootkit? Gids voor detectie en preventie

Het groeiende scala aan geavanceerde cyberdreigingen dat bootkits met zich meebrengen, maakt ze tot een bijzonder grote bedreiging en een van de meest geavanceerde vormen van malware, die de beveiliging van een systeem op unieke wijze op de proef stellen. Deze kwaadaardige programma's grijpen rechtstreeks in op het opstartproces van de computer, waardoor indringers de controle kunnen overnemen voordat het besturingssysteem zelfs maar is geladen. Deze vroege infectie tijdens het opstarten geeft bootkits een duidelijk voordeel ten opzichte van traditionele malware die een al actief systeem infecteert.

Na toegang te hebben gekregen, nestelt de bootkit zich bijvoorbeeld diep in het opstartproces door de Master Boot Record (MBR) in BIOS of de Unified Extensible Firmware Interface te wijzigen. Daarom zijn bootkits moeilijk te vinden en te verwijderen. Zo diep in het systeem blijft een bootkit zelfs voor standaardbeveiliging, zoals antivirussoftware, lange tijd onzichtbaar.

Bovendien kunnen bootkits zelfs na het opnieuw installeren van systemen of het bijwerken van het besturingssysteem aanwezig blijven. Dat bemoeilijkt herstel en veroorzaakt terugkerende kwetsbaarheden. Het feit dat aanvallers steeds opnieuw de controle over het geïnfecteerde systeem kunnen krijgen, creëert extra kwetsbaarheden. Nu organisaties steeds afhankelijker zijn van digitale infrastructuur, onderstreept het risico van bootkits de noodzaak van een sterke cyberbeveiligingspositie en proactieve dreigingsdetectie om kritieke systemen te beschermen.  In een recente analyse identificeerden onderzoekers228 kwetsbaarheden met grote impact in UEFI-systeemfirmware binnen één jaar, waarvan aanvallers er veel mogelijk kunnen misbruiken om bootkits te installeren. Dit onderstreept hoe geavanceerd de dreigingen tegen het opstartproces worden en waarom krachtige beveiligingsmaatregelen nodig zijn om ze tegen te gaan

Dit artikel geeft een uitgebreid overzicht van bootkits: wat ze zijn, waarom ze een ernstige beveiligingsdreiging vormen, welke gevolgen ze hebben en hoe u ze detecteert, voorkomt en verwijdert.

Bootkit - Featured Image | SentinelOneWat is een bootkit?

Een bootkit is een type malware dat de bootloader of het opstartproces van een computer infecteert. Daardoor kan de bootkit schadelijke code uitvoeren voordat het besturingssysteem wordt gestart, wat een aanvaller volledige controle over het systeem geeft. Omdat bootkits zich op de omgeving vóór het opstarten richten, omzeilen ze standaardbeveiliging en zijn ze bijzonder verraderlijk. Ze kunnen aanvullende malware laden, gegevens onderscheppen of systeemfuncties wijzigen, terwijl ze vaak verborgen blijven voor gebruikers en standaardbeveiligingsproducten.

Bootkits kunnen op verschillende manieren werken. Ze kunnen bijvoorbeeld de Master Boot Record (MBR) overschrijven of via een complexere aanpak de Unified Extensible Firmware Interface (UEFI) wijzigen. Computerfabrikanten gebruiken UEFI tegenwoordig om de hardware van moderne computers op te starten, lang voordat het besturingssysteem wordt geladen.

Waarom vormen bootkits een ernstige beveiligingsdreiging?

Bootkits behoren tot de zorgwekkendste beveiligingsdreigingen door hun combinatie van eigenschappen. Ze vormen een ernstig risico voor zowel personen als organisaties. Ze werken op een niveau dat traditionele beveiligingsmaatregelen op de proef stelt. Dit zijn de belangrijkste redenen waarom bootkits zo'n grote dreiging vormen:

  1. Hardnekkigheid: In de meeste gevallen blijven bootkits op een systeem aanwezig, ook lang nadat het opnieuw is geformatteerd of het besturingssysteem opnieuw is geïnstalleerd. Doordat ze doorgaans diep in het opstartproces zijn geïntegreerd, nestelen ze zich vaak grondig in de meest kritieke systeemcomponenten. Traditionele verwijderingsmethoden werken daardoor waarschijnlijk niet. Slachtoffers denken mogelijk dat ze de bootkit hebben verwijderd, terwijl de infectie terugkeert zodra het systeem opnieuw wordt opgestart. Organisaties blijven hierdoor langdurig kwetsbaar, en aanvallers kunnen die kwetsbaarheid uitbuiten.
  2. Onzichtbaarheid: Bootkits werken zo diep in de systeemarchitectuur dat traditionele antivirus- en beveiligingssoftware ze moeilijk kan detecteren. Anders dan malware die binnen het besturingssysteem werkt, kunnen bootkits zich in het opstartproces verbergen en zo detectie vaak volledig ontlopen. Daardoor kunnen ze beveiligingsscans ontwijken en veel langer controle over een systeem houden, terwijl de schadelijke activiteiten van aanvallers onopgemerkt blijven.
  3. Controle: Omdat aanvallers het opstartproces kunnen overnemen, kunnen ze systeemgedrag veroorzaken dat gebruikers vaak niet opmerken. Die controle geeft hen toegang tot gevoelige gegevens, laat hen gebruikersactiviteiten volgen en andere malware installeren zonder dat gebruikers het weten. Dit leidt tot ernstige privacyschendingen, gegevensdiefstal en verdere aantasting van het hele systeem. Aanvallers krijgen volledige controle over het opstartproces en kunnen daardoor beveiligingsfuncties uitschakelen en het voor slachtoffers veel moeilijker maken om de controle terug te krijgen.
  4. Gerichte aanvallen: Bootkits worden gericht ingezet tegen specifieke organisaties of personen. Daarom worden ze bij voorkeur ingezet bij APT's. Aanvallers gebruiken bootkits om gevoelige informatie of inloggegevens te stelen, of om kritieke processen bij waardevolle doelwitten, zoals overheidsinstanties en financiële instellingen, te verstoren of onbeschikbaar te maken. Deze gerichte aanvallen, gecombineerd met de onopvallendheid en hardnekkigheid van bootkits, vormen een geduchte dreiging die organisaties aanzienlijke schade en financiële verliezen kan bezorgen.
  5. Mogelijkheid tot controle op afstand: Veel geavanceerde bootkits kunnen een blijvende verbinding tot stand brengen met externe servers die door aanvallers worden beheerd. Via die verbinding kunnen aanvallers opdrachten geven, gegevens wegsluizen of het geïnfecteerde systeem in realtime manipuleren. Die externe toegang kan uiteenlopende schadelijke activiteiten mogelijk maken, van het verzamelen van inlichtingen tot het uitvoeren van verdere aanvallen op andere systemen binnen de organisatie. Deze mate van controle vormt een aanzienlijk beveiligingsrisico, vooral in omgevingen met gevoelige gegevens of kritieke infrastructuur.

De gevolgen van bootkits

Bootkits kunnen ingrijpende gevolgen hebben voor personen en organisaties, die verder reiken dan de directe compromittering van een systeem. Een systeem dat met een bootkit is geïnfecteerd, kan onder meer te maken krijgen met:

  • Gegevensdiefstal: Bootkits kunnen inloggegevens, persoonsgegevens en financiële informatie stelen. Gestolen gegevens kunnen leiden tot identiteitsdiefstal en aanzienlijke financiële schade voor personen. Voor organisaties kunnen de gevolgen nog ernstiger zijn: blootstelling van klantgegevens kan leiden tot boetes van toezichthouders, rechtszaken en langdurige schade aan klantrelaties. Herstel van zulke datalekken kan lang duren en veel kosten.
  • Compromittering van het systeem: De integriteit van het getroffen systeem kan ernstig worden aangetast door ongeautoriseerde toegang en manipulatie van gegevens. Zodra aanvallers het opstartproces beheersen, kunnen ze systeeminstellingen wijzigen en beveiligingsfuncties uitschakelen. Ook kunnen ze aanvullende malware installeren en zo de normale bedrijfsvoering verstoren. Gecompromitteerde systemen kunnen organisaties bovendien blootstellen aan verdere risico's, waaronder nieuwe aanvallen en datalekken.
  • Reputatieschade: Een geslaagde bootkitaanval kan de reputatie van organisaties schaden en het vertrouwen van klanten ondermijnen. Mogelijke gevolgen zijn omzetverlies, juridische consequenties en merkschade. Klanten kunnen afhaken bij bedrijven die hun gegevens niet kunnen of willen beschermen. Reputatieschade kan op lange termijn hoge kosten veroorzaken door aanhoudend omzetverlies en afnemende klantloyaliteit.
  • Financiële schade: Een bootkitinfectie kan organisaties hoge kosten bezorgen bij het reageren op de aanval. Denk aan de kosten voor het inhuren van een incidentresponsteam en het uitvoeren van forensische analyses, en vooral aan publicrelationsactiviteiten die cruciaal zijn om de gevolgen van de aanval te beperken. Die kosten beperken zich niet tot de directe respons, maar omvatten ook omzetverlies door systeemuitval en de langdurige kosten om het vertrouwen van klanten te herstellen. Met andere woorden, de financiële gevolgen van een bootkitinfectie reiken veel verder dan het moment van infectie; ze kunnen jarenlang doorwerken in het bedrijfsresultaat.

Bootkits en rootkits vergelijken (bootkits versus rootkits)

Bootkits en rootkits zijn beide moeilijk te detecteren vormen van malware, maar verschillen in hun doelwit, werking en de fase waarin ze het systeem aanvallen.

  • Bootkits: Bootkits zijn actief tijdens het opstarten van een computer. Ze vervangen of wijzigen de bootloader of firmware om de controle over te nemen voordat het besturingssysteem wordt geladen. Ze werken dus op een zeer laag niveau. Doordat bootkits zich in de opstartvolgorde nestelen, kunnen ze zelfs na een herinstallatie of update van het besturingssysteem actief blijven. Daardoor zijn ze hardnekkig en moeilijk te verwijderen. Deze malware is erop gericht het systeem vanaf het opstarten te controleren. Zo kan een aanvaller kernfuncties verstoren, andere soorten malware installeren of gevoelige gegevens ongemerkt monitoren en manipuleren.
  • Rootkits: Rootkits richten zich doorgaans op het besturingssysteem tijdens het opstarten. Ze proberen controle binnen het besturingssysteem te krijgen, soms op kernelniveau. Daarmee kunnen aanvallers hun aanwezigheid en andere schadelijke processen voor beveiligingstools verbergen. Rootkits zijn bedoeld om aanvallers langdurig controle over een gecompromitteerd systeem te geven. Zo kunnen ze opdrachten uitvoeren, bestanden openen of andere schadelijke activiteiten verbergen, zoals gegevensexfiltratie of infecties.

Hoewel bootkits en rootkits hetzelfde doel hebben, namelijk onopgemerkt blijven en aanvallers controle over een systeem geven, verschillen ze in hun werkwijze. Bootkits manipuleren het opstartproces van een OS en blijven aanwezig na herinstallatie van het OS, terwijl rootkits doorgaans binnen het draaiende besturingssysteem werken en toegang op kernelniveau misbruiken. Bootkits zijn dus een subtype van rootkits dat zich richt op controle over het systeem voordat het OS wordt geladen. Rootkits vormen een bredere categorie malware die na het opstarten binnen de OS-omgeving actief is.

4 technieken om bootkits te detecteren

Bootkits zijn bijzonder moeilijk te vinden omdat ze op een dieper niveau werken dan standaardbeveiliging. Toch zijn er verschillende technieken om mogelijke infecties op te sporen:

  1. Integriteitscontrole: Een andere goede manier om bootkits te detecteren is integriteitscontrole, waarbij de integriteit van systeembestanden en de bootloader wordt bewaakt. Tools die de checksums of hashes van de bootsector en andere essentiële opstartbestanden controleren, kunnen ongeoorloofde wijzigingen opsporen en zo een bootkitinfectie aan het licht brengen. Door deze hashes regelmatig te vergelijken met bekende, betrouwbare referentiewaarden, kunnen organisaties snel afwijkingen ontdekken die wijzen op manipulatie of kwaadwillende activiteiten.
  2. Gedragsanalyse: Hierbij wordt de opstarttijd van het systeem bewaakt. Afwijkingen, zoals trage opstarttijden of onbekende processen die vanzelf starten, kunnen wijzen op een bootkitinfectie. Tools voor gedragsanalyse signaleren zulke afwijkingen van het normale opstartproces en kunnen verdachte activiteiten daardoor vroegtijdig blootleggen.
  3. Firmware scannen: Geavanceerde detectietools kunnen firmware zoals UEFI en BIOS scannen op bekende bootkit-signaturen en verdachte wijzigingen. Bootkits blijven doorgaans in de firmware van een systeem aanwezig om langdurig actief te blijven. Daarom is het belangrijk om kwaadaardige wijzigingen in deze componenten op laag niveau te detecteren: zo ontdekt u infecties die uw traditionele antivirusproducten mogelijk niet hebben opgemerkt. Door firmware te scannen, kunt u kwaadaardige wijzigingen detecteren voordat uw besturingssysteem is geladen, en bootkits veel eerder in hun levenscyclus opsporen.
  4. Tools voor rootkitdetectie: Sommige gespecialiseerde tools voor rootkitdetectie scannen systeemcomponenten op laag niveau om bootkits te vinden. Ze zoeken naar verdachte elementen of wijzigingen in het opstartproces die op een bootkit kunnen wijzen. Door dieper in het systeem te kijken, kunnen deze tools verborgen bootkits ontdekken die traditionele beveiligingsmaatregelen ontlopen.

Hoe voorkomt u bootkitmalware?

Om bootkitinfecties te voorkomen, is een gelaagde beveiligingsaanpak nodig die proactieve bescherming combineert met voortdurende bewaking. Dit zijn de belangrijkste strategieën om het risico op bootkitmalware te beperken:

  1. Secure Boot: Secure Boot is een van de krachtigste middelen tegen bootkits. Het zorgt ervoor dat tijdens het opstarten alleen vertrouwde software met een digitale handtekening kan worden uitgevoerd. Daardoor kunnen ongeautoriseerde bootkits minder gemakkelijk worden geladen en de volledige controle over het systeem overnemen. Zo beschermt Secure Boot het opstartproces tegen manipulatie door schadelijke code.
  2. Firmware-updates: Ook firmware-updates zijn essentieel voor bescherming tegen bootkits. Bootkits kunnen misbruik maken van verouderde firmware of niet-gepatchte kwetsbaarheden in systeemcomponenten zoals BIOS of UEFI. Door updates van fabrikanten tijdig te installeren, verhelpt u die kwetsbaarheden en verkleint u het risico op bootkits en andere malware die diep in het systeem werkt.
  3. Betrouwbare beveiligingsproducten gebruiken: Gebruik beveiligingsproducten die geavanceerde dreigingen effectief tegengaan. Moderne tools met gedragsanalyse, integriteitscontrole en rootkitdetectie kunnen bootkitmalware herkennen en blokkeren voordat deze het systeem infecteert. Kies ook voor producten die malware op laag niveau detecteren en het opstartproces specifiek beschermen.
  4. Regelmatige back-ups: Een organisatie moet als voorzorgsmaatregel regelmatig back-ups van kritieke gegevens maken voor het geval malware een bootkit infecteert. Hoe vaker back-ups worden gemaakt, hoe sneller systemen kunnen herstellen zonder belangrijke bestanden te verliezen of losgeld aan cybercriminelen te betalen. Het back-upsysteem moet gescheiden blijven van het hoofdsysteem, zodat het niet ook geïnfecteerd raakt wanneer malware het systeem bedreigt.

Tips om bootkit-malware te voorkomen

Naast basisbeveiligingsmaatregelen zijn er aanvullende best practices die uw verdediging tegen bootkit-malware versterken. Dit zijn praktische aanbevelingen om de bescherming te verbeteren:

  1. Beperk gebruikersrechten: Een voor de hand liggende manier om het risico op een bootkit-infectie te verkleinen, is het beperken van gebruikersrechten. Beperk de toegang en rechten van gebruikers om te voorkomen dat malware via social engineering of onbedoelde downloads wordt geïnstalleerd. Zo kunnen gebruikers zonder beheerdersrechten geen kritieke systeembestanden wijzigen of nieuwe software installeren, waardoor onbevoegde programma's zoals bootkits zich niet in het opstartproces kunnen nestelen.
  2. Train medewerkers: Bewustzijn van cyberbeveiliging is de beste manier om de meeste soorten malware, waaronder bootkits, te vermijden. Als medewerkers de risico's kennen van het downloaden van onbekende software, neemt de kans op onbedoelde bootkit-infecties af. Regelmatige trainingen over digitale veiligheid, het herkennen van phishing en veilig internetgebruik geven medewerkers de kennis om bootkit-dreigingen te vermijden.
  3. Netwerksegmentatie: Een andere fundamentele verdedigingsstrategie is netwerksegmentatie, waarbij het netwerk wordt opgedeeld in afzonderlijke, geïsoleerde subnetwerken. Dit beperkt de verspreiding van malware bij een infectie. Als een bootkit toch voet aan de grond krijgt in een deel van uw netwerk, voorkomt segmentatie dat deze zich naar andere systemen of kritieke infrastructuur verspreidt. Dit beperkt de schade en maakt het veel eenvoudiger om de infectie te isoleren en aan te pakken.
  4. Monitoring en waarschuwingen: De laatste tip is om monitoringsystemen in te stellen die beheerders waarschuwen voor afwijkende of verdachte activiteit tijdens het opstartproces. Hulpmiddelen voor het bewaken van de systeemintegriteit en het scannen van het opstartproces/firmware kunnen beheerders waarschuwen voor verdachte activiteit rond de bootloader of firmware. Vroege detectie van een bootkit-infectie beperkt de schade als de infectie snel wordt herkend en aangepakt.

Hoe verwijdert u een bootkit?

Een bootkit verwijderen is doorgaans erg moeilijk omdat deze zich in het opstartproces van het systeem bevindt. Daardoor zijn standaardmethoden voor het verwijderen van malware niet effectief. Toch kunt u een effectief plan opstellen om bootkit-infecties te beperken en te verwijderen, mits u voorzichtig en gestructureerd te werk gaat. Zo doet u dat:

  1. Maak een back-up van gegevens: Voordat u de verwijdering stap voor stap doorloopt, is het van groot belang een back-up te maken van kritieke gegevens. Bootkits kunnen conflicteren met essentiële systeemcomponenten. Het verwijderingsproces kan het systeem verder destabiliseren of zelfs leiden tot permanent gegevensverlies of beschadiging van gegevens. Door bestanden op een externe of beveiligde locatie op te slaan, voorkomt u het risico op permanent gegevensverlies. Scan uw back-up grondig op malware, zodat u bij het terugzetten van uw bestanden niet onbedoeld opnieuw een infectie veroorzaakt door een bootkit of bijbehorende malware in uw back-upbestanden.
  2. Gebruik speciale verwijdertools: Antivirusprogramma's kunnen bootkits doorgaans niet detecteren, omdat die op een laag niveau in het opstartproces actief zijn. Gespecialiseerde verwijderingstools moeten het Master Boot Record (MBR), de opstartsector en de firmware scannen om ook de gebieden te controleren die reguliere malwarescanners meestal missen. Deze tools kunnen de bootkit detecteren en verwijderen zonder de effecten ervan over het hele systeem te verspreiden. Het is dan ook raadzaam de scan meerdere keren uit te voeren om de malware volledig uit de kernonderdelen van het systeem te verwijderen.
  3. Installeer het besturingssysteem opnieuw: Soms zit de bootkit zo diep verankerd dat software alleen niet volstaat om deze te verwijderen. Alleen bij ernstige infecties waarbij speciale verwijderingstools falen, moet u overwegen het besturingssysteem opnieuw te installeren. Daarbij wist u eerst de volledige harde schijf, inclusief de opstartsector waarin de bootkit zich bevindt. Dit is een ingrijpende maatregel, maar zo verdwijnen alle sporen van de bootkit. Scan na de herinstallatie alle gegevens die u uit back-ups terugzet grondig om te voorkomen dat malware opnieuw wordt binnengebracht. Een herinstallatie van het besturingssysteem verwijdert ook verborgen of nog niet ontdekte malware in de systeembestanden.
  4. Werk de firmware bij: Verwijder de bootkit van uw computer. Dit werkt de systeemfirmware bij en dicht kwetsbaarheden die malware misbruikt. In de meeste gevallen dringen bootkits het opstartproces binnen via verouderde BIOS- of UEFI-firmware. Houd uw firmware up-to-date om verdere aanvallen te voorkomen. Controleer regelmatig bij uw hardwarefabrikant op de nieuwste updates en installeer ze volgens schema. Een firmware-update beschermt tegen herinfectie door bootkits, omdat veel van deze kwetsbaarheden tijdens en na het verwijderen opnieuw kunnen worden misbruikt.
Callout Background Image Gradient

Ontketen AI-aangedreven cyberbeveiliging

Verhoog uw beveiliging met realtime detectie, reactiesnelheid en volledig overzicht van uw gehele digitale omgeving.

Conclusie

Nu cyberdreigingen steeds geavanceerder worden, is het voor organisaties essentieel om bootkits te begrijpen en ze tijdig te detecteren en tegen te houden. Bootkits kunnen traditionele beveiligingsmaatregelen omzeilen, zelfs na een herinstallatie van systemen actief blijven en zowel personen als bedrijven ernstig bedreigen. Als deze dreigingen niet worden beperkt, kunnen gegevens worden gestolen en kan een gecompromitteerd systeem uiteindelijk financiële schade en reputatieschade veroorzaken. Best practices zoals het beperken van gebruikersrechten, het beveiligen van opstartprocessen, het goed inzetten van geavanceerde monitoring en het bijwerken van systemen verkleinen, naast andere maatregelen, de kans op bootkitinfecties.

U kunt bootkits uit uw organisatie verwijderen met geavanceerde beveiligingsproducten. Geavanceerde dreigingsdetectie in realtime en meerlaags herstel versterken de beveiliging van uw endpoints, netwerken en cloudomgeving. U hebt tools nodig die uw master boot records kunnen opschonen. Gespecialiseerde software kan nieuwe schijfpartities opnieuw formatteren. Bootkits moeten ook van USB-sticks en interne harde schijven worden verwijderd. Ze zijn gevaarlijk, en u moet uw bedrijf ertegen beschermen zodat dreigingsactoren niet heimelijk toegang op afstand krijgen tot één systeem of zelfs al uw systemen.

Veelgestelde vragen over bootkits

Een bootkit is een type malware dat de bootloader van een computer infecteert en tijdens het opstarten van het systeem schadelijke code kan uitvoeren. De malware omzeilt standaardbeveiliging en kan zelfs na een herstart van het systeem actief blijven, waardoor detectie en verwijdering moeilijk zijn.

Voor het verwijderen van een bootkit zijn doorgaans speciale opstartbare antivirustools nodig, of moet het besturingssysteem opnieuw worden geïnstalleerd vanuit een vertrouwde bron. In ernstige gevallen kan het nodig zijn de harde schijf te formatteren om de bootkit volledig te verwijderen.

Bootkits komen minder vaak voor dan andere soorten malware, maar vormen door hun verborgen werking en hardnekkigheid een aanzienlijke bedreiging. Ze worden vaak ingezet bij geavanceerde, gerichte aanvallen en vormen daarmee een ernstig risico voor waardevolle doelwitten zoals bedrijven en overheden.

Bootkits infecteren de bootloader van een systeem en kunnen daardoor code uitvoeren voordat het besturingssysteem wordt geladen. Rootkits richten zich op het besturingssysteem of specifieke applicaties. Beide werken verborgen, maar bootkits zijn moeilijker te detecteren en te verwijderen doordat ze het opstartproces van het systeem beheersen.

Gebruik speciale opstartbare antivirussoftware om bootkits te detecteren en te verwijderen. Die kan het systeem buiten het besturingssysteem om scannen. Houd uw BIOS en firmware bijgewerkt, schakel veilig opstarten in en maak regelmatig back-ups van belangrijke gegevens om gegevensverlies te voorkomen als het systeem volledig moet worden gewist.

Ontdek meer over Cyberbeveiliging

Decorative background gradient

Ervaar het meest geavanceerde cybersecurityplatform

Ontdek hoe 's werelds meest intelligente, autonome cybersecurityplatform uw organisatie vandaag en in de toekomst kan beschermen.
Dark dashboard UI with purple-highlighted nav, summary cards showing 149, 7, 78, 56, 1.2 h, and a status table with linked purple text