Wat is een cyberaanval? Soorten, risico's & preventie

Cyberaanvallen zijn evoluerende bedreigingen voor bedrijven. Begrijp de verschillende soorten cyberaanvallen en hoe u uw verdediging effectief kunt voorbereiden.

Cyberaanvallen zijn kwaadaardige pogingen om ongeautoriseerde toegang te krijgen tot, verstoring te veroorzaken of schade toe te brengen aan computersystemen, netwerken of data. Onze gids biedt een uitgebreid overzicht van de verschillende soorten cyberaanvallen, waaronder malware, phishing, DDoS en SQL-injectie.

Lees meer over de motivaties achter deze aanvallen, de mogelijke impact op individuen en organisaties, en het belang van proactieve verdedigingsmaatregelen. Ontdek hoe u de signalen van een cyberaanval herkent, effectief reageert en best practices implementeert om toekomstige incidenten te voorkomen. Blijf op de hoogte en bescherm uzelf tegen de groeiende dreiging van cyberaanvallen.

Waarom Gebeuren Cyberaanvallen?

Cyberaanvallen vinden om verschillende redenen plaats, maar de motivaties kunnen doorgaans in drie categorieën worden ingedeeld:

• Crimineel – Meestal voor financieel gewin, bijvoorbeeld ransomware
• Politiek – Effecten, bijvoorbeeld het verzwakken van infrastructuur voorafgaand aan de invasie van Oekraïne
• Persoonlijk – Een ontevreden medewerker of zelfs intellectuele nieuwsgierigheid, bijvoorbeeld een kwaadwillende insider

Criminele aanvallen die worden uitgevoerd voor financieel gewin kunnen worden gebruikt om virtueel geld van de ene naar de andere rekening over te maken via verschillende methoden. Dit komt echter ook vaak voor in de vorm van afpersing door data vast te houden voor losgeld of zelfs machines te compromitteren totdat er een betaling is gedaan.

Wat Zijn de Meest Voorkomende Soorten Cyberaanvallen?

• Social engineering en phishing – Het versturen van misleidende communicatie naar iemand (meestal naar veel mensen) om de ontvanger te verleiden een belangrijk stuk informatie of zelfs geld af te staan. Een zeer bekende phishing-scam is die van een “Nigeriaanse prins” die een geldbedrag nodig heeft om een probleem op te lossen en die u “ruim zal terugbetalen” zodra alles is opgelost. Een andere variant is iemand die uw zakelijke of bankgegevens nodig heeft voor “legitieme doeleinden.”
• Accountcompromittering – Dreigingsactoren nemen de controle over van het account van een legitieme gebruiker voor hun eigen kwaadaardige doeleinden. Dit type aanval kan direct volgen op een social engineering/phishing-aanval. Het volledig leegmaken van iemands bankrekening is een mogelijk gevolg van zo'n aanval. Op zowel kleine als grote schaal kunnen hackers (notabel via de Mirai-malware) fabrieksinstellingen van IoT-apparaten gebruiken om een leger van geïnfecteerde apparaten, of botnets, te creëren die vervolgens voor andere aanvallen kunnen worden ingezet.
• Denial-of-Service (DoS) en Distributed Denial-of-Service (DDoS) – Dit type aanval is gericht op het onbeschikbaar maken van een systeem door het te bestoken met zinloos verkeer. In plaats van data te leveren aan echte gebruikers, besteedt het systeem middelen aan het verwerken van deze verzoeken. Bij een “standaard” DoS-aanval komt het verkeer van één bron, terwijl DDoS-aanvallen verzoeken verspreiden over een groot aantal systemen. Een botnet zoals hierboven beschreven bij accountcompromittering is een berucht hulpmiddel voor DDoS-aanvallen.
• Man-in-the-Middle (MitM) – Een aanvaller plaatst zich tussen twee apparaten die met elkaar communiceren. De aanvaller kan vervolgens één of beide kanten van de communicatie nabootsen, waardoor informatie en/of ongeoorloofde toegang tot systemen wordt verkregen. Computers die gebruikmaken van openbare en/of onbeveiligde wifi-netwerken kunnen doelwit zijn van dit type aanval.
• Malware en ransomware – Malware is een overkoepelende term voor alle soorten kwaadaardige computersoftware of code, met uiteenlopende kwaadaardige doeleinden. Ransomware is een specifieke klasse van malware die een actie uitvoert die doorgaans kan worden teruggedraaid tegen betaling van losgeld. Ransomware kan data versleutelen of dreigen gevoelige informatie openbaar te maken (schadelijk, zelfs als u over goede back-ups beschikt).
• Exploits – Een exploit is een methode om misbruik te maken van een kwetsbaarheid in een computersysteem die ongewenst gedrag veroorzaakt. Dit kan mogelijk worden gebruikt om malware te installeren. Zero-day exploits maken gebruik van tot dan toe onbekende kwetsbaarheden in een systeem. Andere soorten exploits maken gebruik van bekende kwetsbaarheden die nog niet zijn gepatcht, mogelijk omdat een specifiek systeem niet goed is bijgewerkt.

Let op dat malware en ransomware, hoewel vaak als cyberaanvallen worden geclassificeerd, technisch gezien hulpmiddelen zijn om cyberaanvallen uit te voeren. Evenzo zou een exploit wellicht beter kunnen worden gezien als een cyberaanvalskans, een kwetsbaarheid die kan worden benut tijdens een aanval.

Welke Effecten Hebben Cyberaanvallen op Bedrijven?

Hoewel cyberaanvallen individuen kunnen treffen — met aanzienlijke gevolgen, zoals ransomware en gecompromitteerde bankgegevens — kunnen de dreiging en gevolgen van cyberaanvallen voor bedrijven bijzonder groot zijn. Mogelijke gevolgen zijn onder andere:

• Financieel – Aanvallers zijn vaak uit op financiële compensatie. Dit kan een ransomware-aanval zijn waarbij belangrijke data wordt versleuteld of dreigt te worden gelekt tenzij er wordt betaald, of een accountcompromittering waarbij zakelijke bankgegevens worden gebruikt om geld naar een andere rekening over te maken. Elk item op deze lijst heeft een financiële impact, maar hier bedoelen we een direct verlies van geld.
• Reputatie – Hoewel moeilijk in geld uit te drukken, kan het zijn dat klanten minder geneigd zijn zaken te doen met een gehackt bedrijf, zelfs als de dreiging is verholpen. De omzet kan dan dalen en andere bedrijfsactiviteiten, zoals het aantrekken van talent, kunnen worden beïnvloed.
• Mitigatiekosten – Voor, tijdens en na een cyberaanval moeten medewerkers waardevolle tijd besteden die anders aan kernactiviteiten zou worden besteed. Hoewel beveiliging altijd kosten met zich meebrengt, kan investeren in preventieve maatregelen voordat een aanval plaatsvindt — zodat de tijdens- en na-fase nooit of in mindere mate optreden — een verstandige inzet van middelen zijn.
• Bedrijfsverstoring – Wanneer een aanval plaatsvindt, kunnen kernactiviteiten worden beïnvloed, waardoor het bedrijf mogelijk inkomsten misloopt.
• Datalek of -verlies – Afhankelijk van het type aanval, en/of als er losgeld wordt betaald naar tevredenheid van de aanvaller, kunnen gegevens verloren gaan, vernietigd worden of zelfs met derden worden gedeeld.

Preventie, Detectie en Respons bij Cyberaanvallen

Wanneer een cyberaanval wordt uitgevoerd op een bedrijf of persoon, is de beste oplossing om deze nooit “binnen” het netwerk te laten komen. Zodra een systeem is geïnfecteerd, maakt detectie duidelijk dat er een probleem is, zodat medewerkers en systemen gepast kunnen reageren.

• Preventie – Voordat een cyberaanval plaatsvindt, moeten beveiligingsmedewerkers hun best doen om het netwerk “af te sluiten” en indringers buiten te houden. Aanvalswegen voor cyberaanvallen worden “aanvalsoppervlakken” genoemd en omvatten netwerk-, applicatie- en apparaatkwetsbaarheden, evenals menselijke factoren zoals het onbeheerd achterlaten van een computer of het kiezen van zwakke wachtwoorden.
• Detectie – Veel dreigingen kunnen worden gestopt voordat ze een netwerk of systeem beïnvloeden, maar het is belangrijk te weten wanneer er toch iets door de spreekwoordelijke poorten glipt. Cybersecurityplatforms zoals SentinelOne kunnen helpen bij dreigingsdetectie, evenals bij de preventie- en responsfase van dreigingsmitigatie.
• Respons – De respons verschilt sterk afhankelijk van het type en de omvang van de aanval, maar het is belangrijk om een team, tools en procedures klaar te hebben om dreigingen aan te pakken zodra ze een systeem binnendringen. Het is ook belangrijk om regelmatig back-ups te maken, zodat de schade beperkt blijft als data moet worden hersteld.

Gerelateerde Oplossingen

Bij het overwegen van cyberdreigingen kan het voor beveiligingsprofessionals nuttig zijn om het cyber kill chain-model te gebruiken, dat de fasen van een cyberaanval beschrijft om dreigingen te anticiperen en te voorkomen. Fasen zijn onder andere verkenning, bewapening, levering, exploitatie, installatie, command & control, acties op doelwit en monetisatie. Dit biedt een raamwerk voor waarschijnlijke acties van indringers en welke stappen we kunnen nemen om een operatie te voorkomen of te stoppen.

Een ander belangrijk beveiligingsconcept is penetratietesten, of pen testing. Pen testing-operaties proberen een netwerk binnen te dringen. Dit laat zien hoe cyberaanvallen, of zelfs fysieke indringingen, kunnen worden uitgevoerd zodat ze kunnen worden voorkomen.

Bug hunting is een verwante activiteit, gericht op kwetsbaarheden in individuele software zodat deze gepatcht kunnen worden. Dit werkt uiteraard alleen als de software daadwerkelijk wordt gepatcht — een uitstekende motivatie voor systeembeheerders om software up-to-date te houden.

Bronnen

De aard van cyberaanvallen verandert voortdurend. Voor een update van de stand van zaken in februari 2024, lees deze cybercrime-update. Hierin worden trends besproken zoals commerciële spyware, AI-gedreven APT’s en gebrekkige RMM’s.

Conclusie

Cyberaanvallen proberen een computersysteem of netwerk te compromitteren, vaak voor financiële afpersing of politieke doeleinden. Deze aanvallen komen in verschillende vormen voor, waaronder social engineering (oftewel phishing), accountcompromittering, malware, exploits en meer. IT-medewerkers en netwerkgebruikers moeten alert blijven op dergelijke dreigingen via preventie, detectie en respons. Een uitgebreid beveiligingsplatform zoals SentinelOne kan een belangrijk hulpmiddel zijn om dreigingsactoren buiten de deur te houden.

Veelgestelde vragen

Wat is een tailgating-aanval?

Een tailgating-aanval in fysieke zin houdt in dat iemand met toegang wordt gevolgd naar een beveiligd gebied. Bijvoorbeeld, als een medewerker een RFID-toegangspas moet gebruiken om een bepaald gebied binnen te komen, kan een aanvaller vaak eenvoudig die persoon volgen zonder argwaan te wekken. Op dezelfde manier, als iemand zich legitiem aanmeldt op een netwerk en vervolgens de computer open laat staan wanneer hij of zij afwezig is, kan een aanvaller vervolgens toegang krijgen tot het netwerk. Hij zou mogelijk malware kunnen installeren, bestanden kunnen stelen, toegang krijgen tot vertrouwelijke informatie of andere computermisdrijven plegen.

Wat zijn de vier meest voorkomende soorten cyberaanvallen?

Hoewel er veel verschillende soorten cyberaanvallen zijn, behoren de volgende vier tot de meest prominente typen:

• Social engineering – Iemand misleiden om een systeem te compromitteren
• Ransomware – Gewoonlijk het gebruiken van gecompromitteerde gegevens om gebruikers te dwingen losgeld te betalen voor teruggave
• Denial-of-Service – Een dienst overspoelen met nepverkeer om legitiem gebruik te verhinderen
• Man-in-the-Middle (MiTM) – Communicatie tussen twee apparaten onderscheppen